28 tháng chín 2010, 08:30

Tranh cổ động Nga: Nét vẽ, màu sắc, những con số và tinh thần thời đại

Tranh cổ động Nga: Nét vẽ, màu sắc, những con số và tinh thần thời đại

Cuộc trưng bày rộng rãi và độc

Cuộc trưng bày rộng rãi và độc đáo với chủ đề "Nhìn lại tranh cổ động nước nhà" đã khai mạc ở Matxcơva,  trong khuôn viên Thư viện quốc gia Nga (từ 25 tháng Chín đến 29 tháng Mười). Không chỉ là một trong những kho tàng lưu trữ sách lớn nhất thế giới, Thư viện quốc gia Nga còn sở hữu tới 400 nghìn bộ sưu tập các áp-phích, tranh cổ động, biểu ngữ, trong đó bức đầu tiên xuất hiện ở nơi này  từ năm 1863 xa xưa.     

Chiếm đa phần tại triển lãm là các áp-phích quảng cáo phim, mặc dù không thể thiếu những khẩu hiệu, biểu ngữ tuyên truyền và vận động xã hội, quảng cáo xiếc và bản thông báo của nhà hát. Sắc màu rực rỡ,  hình tượng biểu cảm, thông tin phổ cập - những bức tranh cổ động này là lời kêu gọi và tuyên truyền, cảnh báo về điều gì đó và thậm chí mang nội dung giáo dục. Theo quan điểm của chuyên gia mỹ học Nina Baburina, "tranh cổ động là một dạng phản ánh tinh hoa cốt cách của thời đại".

"Hiển nhiên nghệ thuật của những bức áp-phích vẫn đang tiến triển. Tranh cổ động thường xuyên cần tìm kiếm địa bàn của mình.  Không có gì thay thế được nó trong tư cách những sáng tác nghệ thuật đồ họa. Bởi ở đây chứa đựng biết bao ẩn ý sâu xa và óc tưởng tượng bay bổng,  với bao nhiêu cách tiếp cận thú vị.  Có những giải pháp bất ngờ như một bản tổng phổ của màu sắc".

Chuyên viên Nina Baburina nhận xét: Ngày nay mặc dù Internet đã giành lấy nhiều chức năng của tranh cổ động, nhưng chẳng lẽ mạng điện tử này có thể thế chỗ các áp-phích, quảng cáo, thông báo đủ sắc màu trong đời thực hay sao?   Cả những quảng cáo sinh động biến đổi liên tục trên màn ảnh truyền hình cũng không thay được tranh cổ động. Tuy nhiên, vẫn phải thừa nhận là trong thời đại công nghệ và kỹ thuật phát triển, tranh cổ động đã bị lấn sân. Mặt khác, có thể nói rằng nghệ thuật tranh cổ động cũng thay đổi từ bên trong - công nghệ kỹ thuật số đã xâm nhập vào tiến trình sáng tạo, và ngày càng ít có sự xuất hiện của những hình tượng được tạo ra bằng chính nét cọ của họa sĩ. Nhiều người cho rằng, kỹ nghệ đồ họa máy tính làm nhạt nhòa những tranh cổ động đương đại, và biến nó thành thứ quảng cáo tầm thường chẳng có gì đặc sắc. Thế mà thời nào đó chưa xa, những bức áp-phích cổ động đã từng được tạo nên bởi những nghệ nhân khổng lồ của nền hội họa Nga. Bậc thầy lừng danh về vẽ chân dung Valentin Serov đã vẽ bức áp-phích giành cho những đợt trưng bày "Thời vụ Dyagilev" nổi tiếng, các họa sĩ  thuộc trường phái tượng trưng buổi giao thời thế kỷ 19-20 như Korovin, Benua, Lansere  thì cho rằng tranh cổ động "là phương tiện để  truyền bá nghệ thuật khắp nơi nơi", và đã giành cho thể loại này không ít thời gian lao động sáng tạo. Loại hình có được sự phát triển đặc biệt dưới thời xô-viết: bởi tranh cổ động áp-phích là loại vừa tầm nhất để hiểu nghệ thuật tạo hình, và vì nó đại trà.  Nhưng theo lời chuyên viên Nina Baburina, bản thân các họa sĩ vẽ tranh cổ động lại thường gần như là ẩn danh và không được công chúng biết tới.        

Chuyên viên Baburina giải thích: "Các nhà xuất bản đều rất coi trọng các họa sĩ của mình và người ta sợ rằng  những đối thủ cạnh tranh sẽ thu hút tranh giành mất nhân tài, vì thế các tác giả vẽ tranh thường bị cấm không được ký tên mình dưới bức họa, và nhiều tranh cổ động đã thành như kiểu tác phẩm khuyết danh. Hồi nửa thế kỷ trước, khi tôi vừa bắt đầu làm việc với sưu tập tranh cổ động ở Thư viện, chúng tôi đã mời các họa sĩ từng sáng tác từ những năm 1920, để nhờ họ giúp chúng tôi  phân xử về những bức vẽ  không có chữ ký tác giả".

Về chất lượng bố cục  và bài trí, cuộc hội tụ tranh cổ động của Thư viện quốc gia Nga  hoàn toàn xứng tầm cỡ một bảo tàng riêng biệt. Và ở đây hiển nhiên có phần nhờ công lao không nhỏ của chuyên gia trưởng về bảo quản - bà Nina Baburina.

"Bộ sưu tập ở chỗ chúng tôi là lớn nhất, hay như cách chúng ta thường hay nói - là một trong những bộ sưu tập lớn nhất. Chính xác ra thì không ai có được một tập hợp tranh cổ động phong phú như thế, kể cả những Thư viện quốc gia Paris hay là các thư viện ở Hoa Kỳ. Bởi vì không ở nước nào mà tranh cổ động lại  được phổ biến rộng rãi như ở Nga.  Tranh cổ động, áp-phich Nga thấm đẫm tinh thần và khuynh hướng của thời đại, và tự nó cũng đã trở thành phương tiện chuyển tải tính thẩm mỹ của một kỷ nguyên nhất định. Chẳng hạn, trong những năm 1920 tranh cổ động biểu lộ rực rỡ những ý tưởng của chủ nghĩa cấu trúc. Ở đồ họa cấu trúc đã tập hợp cả một đội ngũ những bậc thầy kiệt xuất mà nổi bật nhất là Stenberg, Rodchenko, Lavinski. Tranh cổ động là mảng rất thú vị của hội họa, một xu hướng nghệ thuật liên thông với phong cách khác và cố gắng đưa đến cho công chúng xem tranh toàn bộ ý tưởng chủ đề của tác phẩm bằng phương tiện thuần túy hội họa", - chuyên gia Nina Baburina kết luận.

Có một điều thú vị không phải ai cũng biết: Có thể coi Sa hoàng Aleksandr Đệ nhị là nhân vật khởi xướng thu thập tranh cổ động. Năm 1861, theo sắc lệnh của Sa hoàng Aleksandr  Đệ nhị, bất kỳ tác phẩm tranh cổ động, áp-phich nào cũng cần gửi một bản vào thư viện để lưu giữ. Dưới thời chính quyền xô-viết cũng không bãi bỏ qui định nhất thiết này. Còn thời nay, người ta giao nộp tranh cổ động vào Thư viện một cách tự nguyện, tùy theo đề xuất của mỗi tác giả.     

 

  •  
    và chia sẻ đến